Propagandaclub Muiderpoort en Omstreken

De wijk buiten de Muiderpoort staat in haar eerste jaren bepaald niet als socialistisch bekend. Wanneer voorman Domela Nieuwenhuis in 1887 een triomftocht houdt vanwege zijn vrijlating uit de gevangenis, en hij daarbij ook de (Eerste) van Swindenstraat bezoekt, komt het zelfs tot een tegenbetoging.

Hoe dit ook zij: in 1888 wordt de socialistische Propagandaclub Muiderpoort en Omstreken opgericht, naar propagandaclubaanleiding van een oproep van eind april in Recht voor Allen – uitgave van de Sociaal-Demokratische Bond van Domela Nieuwenhuis – aan alle leden, vak-, gemengde en vrouwenverenigingen buiten de Muiderpoort. De club gaat voortvarend van start en begin juni 1888 wordt op een zondagochtend de eerste propagandatocht gehouden naar Weesp.

De club houdt niet alleen propagandatochten op zondag, maar vergadert dan gewoonlijk ook, in eerste instantie bij Van der Meulen aan de Plantage Badlaan. Begin augustus 1888 wordt op donderdagavond 2 augustus 1888 een lezing georganiseerd bij Van Sleeswijk aan de Oostenburgergracht over “de Normale Werkdag” door “burger v.d. Stad”. Er is een grote menigte opgekomen volgens een bericht in Recht voor Allen. Het blad spreekt de hoop uit dat de propagandaclub het vol zal houden in de strijd en zo een hechte steun zal worden voor de partij. Op zondag 12 augustus volgt alweer een lezing in Van Sleeswijk, nu over De vloek der armoe door Sinclar van der Laar. Toegang is 5 cent.

De propagandaclub is goed bezig, en dat leidt ook tot bijzondere aandacht van de politie, althans volgens een ingezonden brief in Recht voor Allen van 17 augustus 1888.

Mijnheer de Redakteur!

Hoorden onze partijgenooten en geestverwanten in den laatsten tijd niet veel meer van den inspecteur Hazenberg, die zich wat gekalmeerd scheen te hebben en wat op den achtergrond bleef staan, thans nu hij aan het hoofd is geplaatst der sectie op de Oostenburgergracht (zeker door zijn vriend Stork aan dat baantje gekomen) nu schijnt hij weder naam te willen maken. Het is hem een doorn in ’t oog, dat de propagandaclub Muiderpoort en omstreken zich zoo werkzaam betoont, vandaar dan ook, dat hij deze en gene onzer partijgenooten aan zijn bureau laat ontbieden om ze met allerlei vragen lastig te vallen, en wel juist hen, die leden onzer club zijn. Hij denkt zeker ons daardoor den kop in te drukken, doch daarin zal hij zich deerlijk vergissen, want nu juist zullen wij toonen er te zijn, door zooveel als in ons vermogen is vergaderingen te doen houden en ’t volk de oogen te doen openen.  Hazenberg heeft dan ook reeds invloed trachten uit te oefenen bij den lokaalhouder, doch te vergeefs, terwijl het hem hoofdzakelijk te doen schijnt te zijn om te weten wie het bestuur uitmaakt van deze club, en ook alle middelen in ’t werk heeft gesteld om te weten te komen wie toch wel de heer Van der Berg zou zijn, die onlangs in Abcoude zou zijn opgetreden.

Wat den inspecteur Hazenberg met dat al te maken heeft, is ons niet bekend. Wij geven partijgenooten de raad om op verzoek van Hazenberg niet heen te gaan, laat hij bij ons komen indien hij inlichtingen wenscht omtrent ’t een of ander. Wij waarschuwen partijgenooten bij deze ook, om vooral bij het houden van vergaderingen de orde te bewaren, want ’t bleek dat ’t juist een geheim agent was die onlangs op een vergadering bij Sleeswijk onder ’t spreken ging praten, zoodat hij tot stilte moest worden aangemaand, en even daarna vertrok om bij het einde der vergadering wederom binnen te komen. Men zij op zijn hoede, want ’t getal geheime agenten schijnt met de aankomst van Hazenberg ook al vermeerderd te zijn, ’t geen niet pleit voor den heer Hazenberg.

fortuijnZou de propagandaclub Muiderpoort en omstreken te veel licht verspreiden in zijn oog?

R.

De vergaderingen bij café Sleeswijk blijven doorgaan, met diverse sprekers, waaronder de bekende vrijdenkers Jan Fortuijn (foto rechts) en Sam W. Coltof.

De propagandaclub besluit in november 1888 voortaan ook drie maal per week te gaan colporteren met Recht voor Allen, niet alleen in de wijk buiten de Muiderpoort maar ook op Kattenburg, Oostenburg en Wittenburg. De club, die niet weinig trots is op eigen inzet, roept in Recht voor Allen ook andere propagandaclubs op om met het blad te gaan colporteren.

weer weespHoewel de propagandaclub zich ‘Muiderpoort en omstreken’ noemt, vinden de eerste jaren nauwelijks activiteiten buiten de Muiderpoort plaats. PurmerendWel vindt op zondag 2 juni 1889 weer een propagandatocht naar Weesp plaats, op zondag 30 juni naar Purmerend en op zondag 25 augustus naar Edam. Later in het jaar zal nog een tweede tocht naar Edam en zelfs een tocht naar Hilversum volgen. Volgens Recht van Allen alle een groot succes. Maar in de Dapperbuurt zelf schijnen niet zo veel socialisten te wonen in deze periode.

De eerste socialist die zich in de Dapperbuurt laat horen is de heer R. Greveling die op Commelinstraat 55 een Volks-bier- en koffiehuis uitbaat. Hier wordt in 1889 diverse malen een vergadering van de socialistische Schoenmakersvereeniging gehouden en vanaf 31 juli 1889 vergadert de propagandaclub er ook. Een tweede gelegenheid buiten de Muiderpoort waar socialistische arbeiders vergaderen is vanaf november 1889 Nieuw Vlietzorg aan de Linnaeusstraat. Hier vindt in die maand een vergadering plaats van uitsluitend bakkersgezellen, georganiseerd door de bakkersgezellenverenigingen Loon Naar Werk en Ons Genoegen. Ook in de Poort van Muiden (hoek Linnaeusstraat en Commelinstraat) vinden vanaf 1890 regelmatig lezingen plaats met een socialistische insteek plaats.

De propagandaclub Muiderpoort en Omstreken echter begint begin jaren 1890 een steeds minder Muiderpoorts uiterlijk te krijgen. Er wordt nu ook vergaderd op het Waterlooplein. De club blijft zich vooral door propagandatochten onderscheiden, maar vergadert niet meer in de wijk buiten de Muiderpoort en is daar niet meer actief.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s