Opening Muiderkerk

Voor zover bekend is makelaar J. Brouwer van (Eerste) Van Swindenstraat 77 de persoon die in 1883 of 1884 het initiatief neemt een inzameling te houden voor de oprichting van een protestantse kerk aan de Linnaeusstraat. Dat wordt hem echter niet zonder meer in dank afgenomen door de Nederlands Hervormde Kerk. In het Algemeen Handelsblad van 24 september 1884 schrijft predikant dr. G.K. Vos Az., die blijkbaar door anderen op de inzameling is gewezen, vilein:

“Als voorzitter eener kerkeraadscommissie van advies voor den bouw van eene twaalfde kerk, en wel buiten de Muiderpoort, waarvoor ik reeds eenige gelden ontvangen en in het openbaar verantwoord heb, en waarvoor ook reeds een terrein, aan eene der Parkstraten, uitgekozen werd, acht ik mij verplicht, opmerkzaam te maken op de omstandigheid, dat het bovenbedoeld bericht volstrekt niet doelt op het kerkgebouw dat door den kerkeraad der Nederd. Herv. gemeente aldaar gestricht moet worden.”

De geschiedenis vermeldt verder niet hoe Brouwer het ervaren heeft om als oplichter aan de kaak gesteld te worden, maar de Hervormde Gemeente zet nu vaart achter de plannen. Zo wordt enige dagen, op 26 september 1884, al meer openheid van zaken gegeven in een stuk in het Nieuws van den Dag:

Leden van de Hervormde gemeente, die buiten de Muiderpoort wonen en voor wie reeds lang het gemis van een kerkgebouw in die buurt voelbaar was, hebben kans, dat nog voor den winter door het bouwen van een hulpkerk hierin voorzien wordt.

Een commissie van advies waarin de predikanten Vos en Van Loon zitting hebben, heeft althans aan den algemeenen kerkeraad het voorstel daartoe gedaan. Het plan bestaat deze later door een grooter kerkgebouw te doen vervangen. Men stelt zich voor dit te plaatsen op een terrein ongeveer in het midden tusschen de Weesperwijze en de Linnaeusstraat, nabij eene der Parkstraten. Voor deze “twaalfde kerk” zijn reeds enkele giften bij Dr. G.J. Vos Az., predikant alhier, ontvangen. Naar wij meenen, is de benoodigde som ongeveer f 125,000.

aanbesteding muiderkerkNa deze mededelingen wordt het weer stil rond de bouw van een protestantse kerk in de nieuwe wijk. In september 1888 besluit de algemene kerkenraad van de Nederlands Hervormde kerk om de mogelijkheden tot de bouw van een eenvoudige en goedkope kerk alsnog te gaan onderzoeken. Er wordt een commissie ingesteld. In juni 1891 wordt bekend dat de nieuwe kerk aan de Linnaeusstraat zal liggen, tussen de beide Van Swindenstraten. Het moet een eenvoudig gebouw zijn, met 800 zitplaatsen, een kosterij en een predikanten- en diakenkamer in een belendend gebouw. De ontwerper is G.W. Vixeboxke. De toren wordt 50 meter hoog. Volgens de toespraak van ds. Vos bij de opening is er sprake van een bijzondere gunst van de Firma Groenewegen, waardoor de grond “van Roomsche handen’ overgaat in die van de Nederlands Hervormde kerk.

geheiDe bouw van de Muiderkerk kost ca. f. 100,000 kost. In juli 1891 wordt de eerste paal geslagen. Op 3 april 1892 wordt plechtig een herdenkingssteen gelegd in het in aanbouw zijnd gebouw. Het is een hele gebeurtenis, waar het Nieuws van den Dag verslag doet:

De plechtige steenlegging van de XIIe kerk der Ned. Herv. gemeente op den hoek van de Linnaeusstraat en van de 1e Van Swindenstraat heeft gistermiddag, onder toevloed van een zeer groot aantal belangstellenden, plaats gehad.

Het terrein was feestelijk versierd met groene planten, tropeeën, vlaggen en wimpels, terwijk een tribune, met vlaggedoek getooid, was opgericht voor de weesmeisjes van het Diaconieweeshuis en voor een orkest van weesjongens, dat de plechtigheid met eenige vroolijke melodieën opluisterde.

Op de plaats waar de gedenksteen geplaatst zou worden en waar later de toren verrijzen zal, verzamelden zich de leden van den kerkeraad, die van de bouw-commissie, de architect en de aannemer, waarna de Heer G.J. Vos Az., voorzitter van de bouw-commissie, het woord nam om de aanwezigen, inzonderheid den algemeenen kerkeraad, een hartelijk welkom toe te roepen.

Herinnerende aan het besluit om kort na de voltooiing der Koepelkerk tot den bouw eener nieuwe kerk over te gaan, wees spr. verder op de vele instellingen van liefdadigheid, in de laatste jaren, die jaren van strijd zijn geweest, tot stand gebracht.

Hij herinnerde aan de medewerking door den Wethouder van Publieke Werken verleend en bracht hulde aan den architect en aan den aannemer, terwijl hij met dankbaarheid melding maakte van een gift van f 5000 aan de gemeente geschonken.

Spreker wees er ten slotte op, hoe op een 1e april door de inneming van Den Briel de eerste stoot gegeven werd tot de vrijheid van onze kerk en sloot bij de herinnering aan dit feit den wensch aan, dat het werk op dezen eersten April begonnen evenzeer moge strekken tot bloei der Herv. gemeente.

Nadat vervolgens de weesmeisjes onder begeleiding van het kleine orkest eenige toepasselijke liederen gezongen hadden, toonde de Heer G.J. Vos de aanwezigen de oorkonde, welke in den gedenksteen zou worden ingemetseld.

Deze oorkonde werd, nadat ze door de leden der kerkelijke commissie, den architect en den aannemer ondertekend was, in een bus gesloten en vervolgens door den Heer N.J. van Limmik ingemetseld.

De groote vaardigheid, waarmede de Heer Van Limmik dit werk verrichtte, ontlokte den voorzitter der bouwcommissie de opmerking, dat hij ’t meer gedaan moest hebben, een opmerking, waaraan hij den wensch toevoegde, dat hij nog eens in de gelegenheid mocht worden gesteld een eersten steen van een dertienden kerk der Herv. Gemeente te leggen.

De zilveren troffel, waarop evenals op den gedenksteen het woord “Ebenhaezer” geplaatst was, werd vervolgens met een kort woord aan den steenlegger overhandigd, terwijl de plechtigheid met het zingen van eenige liederen besloten werd.

Wanneer de Muiderkerk bijna gereed is besteed het Nieuws van den Dag nog eens een uitgebreid artikel aan het nieuwe gebouw, dat de buurt volgens de krant bepaald siert:

De nieuwe Hervormde kerk in de Linnaeusstraat, die den naam van Muiderkerk zal dragen, is dezer dagen voltooid. Op 26 a.s. zal zij plechtig worden ingewijd.

Zooals men zich herinneren zal werd in het vorige jaar met den bouw een aanvang gemaakt. Half Juni begon men met uitbakenen, den zevenden Julij werd de eerste paal in de grond geheid, terwijl op 5 September de eerste steen werd gelegd. Nadat gedurende de wintermaanden het werk tijdelijk was gestaakt, werd dit den 18en Maart van dit jaar weer hervat, zoodat op den eerste April de gedenksteen kon worden gelegd, hetgeen toen met eenige plechtigheid geschiedde. Ruim twee maanden later wapperde reeds de vlag van de eerste kapspunt, en na een onafgebroken arbeid werd de kerk nu dezer dagen voltooid.

Reeds in de verte maakt het kerkgebouw met zijn spitsen slanken toren die hoog boven de omringende huuzen en ’t geboomte uitsteekt, een sierlijken indruk en bij een nadere beschouwing vermindert deze indruk geenszins. Integendeel, ieder zal moeten erkennen dat de nieuwe Muiderkerk, die op een geheel vrij terrein, tusschen de 1e en 2e Van Swindenstraat, is gebouwd, op dat terrein al bijzonder voldoet en bepaald een aanwinst voor de Linnaeusstraat is te noemen.

De indruk, dien men krijgt is, die van sierlijkheid, maar ook die van eenvoud en soberheid. Geen overlading van versierselen; slechts de hoofdingang in het midden van den voorgevel is versierd met eenige renaissance-motieven en met een gevelsteen, waarin de woorden: “Justus et leo confidit” zijn uitgehouwen.

Boven dezen hoofdingang verheft de toren, die dus het midden van den voorgevel vormt, zijn slanke spits tot een hoogte van 55 meter.

Treedt men door de breede hoofddeur de kerk binnen, die den vorm heeft van een Grieksch kruis met korte, gelijke armen, dan heeft men onmiddelijk boven zich de orgelgalerij, waar een pijporgel zal worden geplaatst. Recht daartegenover staat de fraaie gebeeldhouwde preekstoel, geheel van massief eikenhout.

De banken en de houtbetimmering zijn als eikenhout geschilders. Er zijn in de kerk achthonderd zitplaatsen, die eenigszins amphitheatersgewijs naar den preekstoel afloopen; in het doophek is een verhoogd gedeelte, waar klapstoelen zijn geplaatst. De kerk is zoo gelukkig gebouwd, dat men van alle plaatsen den spreker goed zal kunnen zien; ook de acustiek is zeer voldoende.

De geheele ruimte wordt door kachels verwarmd en des avonds verlicht door gas, die zg. zonlichten. De vloer is gedeeltelijk van hout, gedeeltelijk van tegels; de vensters zijn voorzien van geribt Engelsch cathedraalglas.

Behalve den ingang onder de orgelgalerij zijn er nog twee zij-ingangen aan den kant van de Van Swindenstraten. De ruime portalen van deze ingangen zijn er op ingericht, dat men daar later een trap zal kunnen maken, naar de eventueel aan weerskanten nog te bouwen gaanderijen.

Achter de kerk vindt men een zeer ruime kosterswoning, de catechisatiekamer, de predikantskamer en een vertrek voor de kerkeraadsleden. Aan den anderen kant is een open terrein, waar wellicht later een predikantswoning zal worden gebouwd.

Het hooge ijzeren hek, dat om het geheele terrein is gezet, is even solide en degelijk als het geheele gebouw, dat van de beste materialen is opgetrokken en tot in de kleinste onderdeelen nauwkeurig is afgewerkt. De heeren G.W. Vixseboxse en N. van Kleef, die den bouw ontwierpen en leidden, hebben inderdaad alle eer van hun werk.

De kosten zijn de aannemers D. Verbeek & Zn. en Ph. A Warners niet meegevallen; de aanneemsom van ruim f 91,000 is belangrijk overschreden.

vosDe Muiderkerk zal uiteindelijk op 26 december 1892 om 14 uur worden geopend door dezelfde ds. G.J. Vos Azn, met een gematigd anti-paapse toespraak waarin het verleden van de omgeving ruim aan bod komt. Er is een groot aantal kerkelijke autoriteiten aanwezig. Een tachtigtal jongelieden, bijna allen woonachtig in de omgeving van de nieuwe kerk en de meesten leerlingen van ds. Vos, heeft een viertal liederen ingestudeerd. Het eerste lied is speciaal gewijd aan de opening van de Muiderkerk en wordt hieronder integraal overgenomen uit de brochure van Vos.

Gezegend, Gezegend, Gezegend zij de groote Kooning, 
Die tot ons kwam in 's Heeren naam!
Gezegend, Gezegend, Die tot ons kwam! 
Wij zeegnen Hem in deze woning, 
Wij loven Zijnen grooten naam!
Och Heer, geef thans Uw zegeningen!
Och Heer, geef heil op dezen dag!
Och, dat men op deez' eerstelingen,
Een rijken oogst van voorspoed zag!
Gij kwaamt dit volk wel hard kastijden,
Maar stortte het niet in den dood,
Verzachtte vaderlijk zijn lijden,
En redde het, en redde het uit zwaren nood.
Zij zullen uw vergiffnis prijzen!
Gij zijt in Christus, door Uw geest,
Door Uw ontelbre gunstbewijzen
Tot hulp en heil, tot hulp en vreugd geweest.

Dit is de nieuwste kerk des Heeren
Waarin een dankbaar volk mocht treen,
Om U, o God! ootmoedig te eeren
Voor 't smaken Uwer zaligheen,
Ontsluit voor mijn en veler schreden
Gestaag de poorten van dit Huis!
Gelijk Gij deed in 't feestlijk Heden,
Bij Jezus' Kribbe, bij Jezus' kruis.

Laat dus zijn Kerk Gods goedheid loven
En zeggen: roemt Gods majesteit!
Roemt Gods majesteit!
Zijn goedheid gaat het al te boven
Zijn goedheid duurt in eeuwigheid,
duurt in eeuwigheid!
Laat die hier bouwden God nu loven
En roemen in Gods mogendheid!
Zijn zegen daalde neer van Boven,
Zijn trouwe duurt in eeuwigheid!
Zijn trouwe duurt in eeuwigheid!

Ter gelegenheid van deze plechtige gelegenheid verschijnt ook een brochure van Vos, onder de titel “Vervulling en Verwachting”. In de brochure is ook de toespraak van de voorzitter van de algemene kerkeraad te vinden bij opening van het gebouw.

Hieronder de voorkant van het boekje en enige foto’s van preekstoel en orgel.

mkvoorkant.jpgmkvanbinnen.jpgmkpreekstoel.jpg

 

Inmiddels heeft zich de afscheiding van de Gereformeerde kerk voltrokken. Gereformeerden uit de Dapperbuurt kerken sinds 1889 in de nabije Funenkerk aan de Zeeburgerstraat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s