Vereeniging Buiten de Muiderpoort

De Vereeniging tot veredeling van het volksvermaak en ter behartiging der belangen van de bewoners buiten de Muiderpoort wordt in augustus 1893 onder initiatief van de heer van Waldeck van de Linnaeusstraat als eerste Amsterdamse buurtvereniging opgericht en organiseert op Koninginnedag, 31 augustus 1893, een geslaagd kinderfeest met spelen bij Het Vosje, waaraan ongeveer 400 kinderen van 9-13 jaar deelnemen. Er bestaan in de jaren negentig diverse verenigingen in de nieuwe stadswijk buiten de Muiderpoort, onder andere de Gereformeerde liefdadigheidsvereniging Meisjesbond buiten de Muiderpoort, een zangvereniging, een sportvereniging en de concurrerende belangenvereniging Vereeniging Algemeen Belang, buurt ZZ . De Vereniging buiten de Muiderpoort zal echter het meest in het voetlicht treden en na de aanleg van de Indische Buurt hier ook zijdelingse een rol spelen wegens betrokkenheid bij het zwembad in het Nieuwe Diep en het promoten van een goede spoorwegovergang tussen de Eerste van Swindenstraat en de Javastraat.

De Vereniging komt voor de tweede maal uitgebreid in het nieuws in maart 1894, wanneer haar Commissie voor Kinderkleding een weldadigheidssoiree organiseert ten bate van behoeftige kinderen, in lokaal Nieuw-Vliedzorg, Linnaeusstraat 20. Wanneer de Vereeniging buiten de Muiderpoort haar statuten ter koninklijke goedkeuring voordraagt, wordt deze goedkeuring in juni 1894 niet verleend. De naam (en doelstelling) van de vereniging lijkt namelijk te veel op die van concurrerende Vereniging Algemeen Belang, buurt ZZ.

Vereeniging buiten de Muiderpoort raakt halverwege 1894 in een bestuurscrisis. De vereniging kent erg veel Joodse leden en die zetten een behoorlijk stempel op het bestuur. Dat is tenminste de opvatting van een ander bestuurslid op een vergadering op 30 juni 1894 in Café Nieuw Zorgvlied, die naar de berichtgeving een anti-semitische boutade houdt, waarna alle Joodse leden uit protest de vergaderruimte verlaten zouden hebben, aldus de berichtgeving. Dezelfde kwestie komt enige dagen later wederom in het nieuws, wanneer een zekere N. in Het Nieuws van de Dag van 4 juli 1894 over dezelfde vergadering een ingezonden brief stuurt.

Het anti-Semietisme buiten de Muiderpoort en omstreken

Sedert ongeveer een jaar bestaat er buiten de Muiderpoort eene vereeniging, welke den weidschen naam draagt van “Vereeniging tot veredeling van ’t Volksvermaak en de behartiging van de belangen der inwoners buiten de Muiderpoort te Amsterdam.” De Vereeniging heeft uitdrukkelijk in haar reglement bepaald, dat religie en politiek uitgesloten zijn, en een groot aantal Israëlieten behoort daarom ook tot de oprichters en leden der Vereeniging.

Het mag ook gerustelijk worden geconstateerd, dat er onder die Israëlieten zijn, die én door hun bijdragen, én door hun intelligentie de Vereeniging buitengewoon hebben gesteund. Des te meer is het te betreuren, dat nu Donderdagavond jl. een president gekozen moest worden, en een der meest intelligente leden, maar ongelukkig een Israëliet, tot de candidaten behoorde, er lijstjes circuleerden of leden rond gingen met de innige bede: “Kies vooral geen Jood”, aan welke innige bede dan ook op dien avond gretig gevolg wierd gegeven. Gelukkig, dat een niet-Israëliet zich dien avond tot tolk van alle weldenkenden maakte, toen hij een krachtig protest tegen die anti-Semietische strooming liet hooren.

N.

Concurrende Vereeniging Algemeen Belang, buurt ZZ is geschokt door de gang van zaken en haast zich in een volgende editie van het Nieuws van de Dag afstand te nemen van de Buiten de Muiderpoortse praktijken.

Ingezonden

Amsterdam, 4 juli 1894

Weled. Heer Redacteur

Namens het bestuur der vereeniging verzoek ik u beleefd in uw eerstkomend no. deze wel te willen doen afdrukken, opdat voor iedere lezer van het ingezonden stuk in uw nummer van heden over het anti-Semietisme buiten de Muiderpoort uitkome, dat de daarbij bedoelde Vereeniging, hoewel in aard en strekking iets met de onze gemeen hebbende, toch eene geheel andere is dan de Vereeniging “Algemeen Belang, buurt ZZ.” Deze vereeniging stelt te veel prijs op haar goeden naam om u dit verzoek niet te doen.

Vertrouwende dat u er wel gevolg aan zult willen geven en u bij voorbaat den dank van het Bestuur betuigende, heb ik de eer te zijn hoogachtendSchermer

1e Secretaris der Vereen. Algem. Belang, buurt ZZ

Deze zaak loopt verder met een sisser af. De Vereeniging Algemeen Belang buurt ZZ, die eveneens sinds 1893 bestaat, toen zij als eerste activiteit een hoepelwedstrijd organiseerde, weet zijn bestaan nog eventjes te rekken maar heft zich in april 1895 op.

Beter vergaat het de Vereeniging buiten de Muiderpoort. Ondanks de bestuursperikelen organiseert ze op zondag 8 juli 1894 een concert in het Vosje, met als doel van de opbrengst kinderkleding te kopen voor de arme kinderen in de buurt. In februari van het volgende jaar 1895 wordt eindelijk de officiële oprichting van de Vereeniging buiten de Muiderpoort gemeld. De vereniging is zojuist in een tweede poging toch wettelijk erkend, door een afkondiging in het Staatsblad. De vereniging, die nu meer naar buiten gaat treden, tracht volgens een persbericht haar doelen te bereiken door het houden van wedstrijden en kinderspelen, het organiseren van gezeliige bijeenkomsten voor leden met hun dames, het geven van gymnastiek-, muziek- en zanguitvoeringen; het houden van buurtvergaderingen, het houden van voordrachten en lezingen en het uitdelen van voedsel en kleding aan de armen. Iedere mannelijke bewoner van 20 jaar en ouder kan lid worden voor fl. 1 per jaar; uiteraard is ook donatie mogelijk.

De vereniging begint zich nu voluit te manifesteren. In februari 1894 organiseert ze weer een soiree met bal voor arme kinderen. In maart 1894 richt zij zich in een dankbetuiging aan de gulle gevers, waardoor afgelopen winter 34 gezinnen ondersteund konden worden. In april 1895 wordt een fanfarecorps opgericht. Op zondag 5 mei wordt in Nieuw Vliedzorg een toneelavond gehouden, met bal na. In juni 1895 wordt een tentoonstelling van door kinderen vervaardigde voorwerpen georganiseerd, met verloting ten bate winterhulp aan de armen in de buurt. Voorzitter is dan A. Kohnhorst; secretaris S.J. Kleefstra; penningmeester J.C. Bijl. Als comissarissen worden genoemd J. Oudshoen en F. Karthaus. De diverse activiteiten gericht op het verlenen van kleding- en voedselhulp voor arme kinderen, waaraan ook winkeliers een steeds grotere bijdrage zullen leveren, zullen de komende jaren worden voortgezet. Verder wordt naast de fanfare een mannen zangkoor opgericht. Ook wordt er veel gedaan aan Koninginnedag en de inhuldiging van Koningin Wilhelmina in 1898, en organiseert men Sinterklaasfeesten.

In juni 1895 gaat de vereniging zich op een nieuw en groter doel richten: het oprichten van een zwembad in het Lozingskanaal aan de Zeeburgerdijk. Dit plan zal enige jaren in de lucht blijven en in de Gemeenteraad besproken worden. Uiteindelijk zal dit niet doorgaan – net zo goed als een alternatief plan voor een zwembad in de Amstel – maar komt er op initiatief van de vereniging er in 1899 een zweminrichting in het Nieuwe Diep. Daarnaast zet de vereniging zich steeds sterker in voor de openbare ruimte: de verwijdering van het hek buiten de Muiderpoort , dat het verkeer naar de buurt ernstig belemmert (en dat, na lange tijd in het museum opgeborgen te zijn geweest, in augustus 1938 door wethouder Monne de Miranda als nieuw toegangshek voor het Flevopark onthuld wordt en wordt overgedragen aan buurtvereniging Ceram), een betere spoorwegkruising tussen de Eerste van Swindenstaat en de Javastraat, in de vorm van een viaduct of een tunnel, riolen in het Oosterpark en een passend nieuw tramnet. Ook wordt gepleit voor het verwijderen van de stinksloot bij station Muiderpoort en vraagt men om lokale urinoirs, fietspaden, openbare gasverlichting, een muziekkapel in het Oosterpark en een brievenbus.

De vereniging raakt haar vooraanstaande positie in de buurt echter langzaam maar zeker kwijt aan andere initiatieven, waar Ons Huis buiten de Muiderpoort wel de belangrijkste is. De vereniging komt in 1900 bovendien in zeer slecht in het landelijke nieuws, als blijkt dat tijdens een kinderfeest overmatig bier aan de jeugd geschonken is. De volgende grote actie van de vereniging is het aanbieden van schoolpantoffels in 1903 aan 1.200 kinderen in wat inmiddels District III heet. In 1906 wordt een weekblad opgericht, dat echter in 1907 in een maandblad wordt omgezet. De vereniging zet zich jaren in voor het zogenaamde Linnaeusbadhuis, dat er echter nooit zal komen.

De Vereeniging tot veredeling van het volksvermaak en ter behartiging der belangen van de bewoners buiten de Muiderpoort speelt een belangrijke rol bij het promoten van een betere spoorwegovergang tussen Dapperbuurt en Indische Buurt en blijft na haar eerste adres op dat gebied in 1902, voortdurend aandringen op de aanleg van een viaduct of tunnel. Voor zover wij konden achterhalen wordt in 1912 voor de laatste maal een adres op dit gebied bij de stedelijke overheid ingediend, ditmaal voorzien van maar liefst 3.000 handtekeningen. Zoals bekend zal dit thema vanaf de jaren twintig door Buurtvereniging Ceram worden overgenomen, waarna uiteindelijk pas vlak voor de Tweede Wereldoorlog de tunnel onder de nieuwe spoordijk geopend wordt en definitief sprake is van vrije onderdoorgang.

Tot in ieder geval 1913 is de verenging nog actief in de buurt aanwezig met het organiseren, maar lijkt dan langzaam naar de achtergrond te verdwijnen. Het laatste teken van leven wat wij in oude kranten hebben aangetroffen vond in 1927 plaats; de vereniging heeft zojuist een forse bestuurswisseling gehad. Na 1927 wordt er echter niets meer van activiteiten de vereniging vernomen. De oudste buurtvereniging van Amsterdam wordt uiteindelijk in 1941 uit de lijst van Amsterdamse welzijnsbeogende instellingen geschrapt. Hoe lang ze dan al inactief is, is niet bekend.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s