Aanleg van de Wagenaarstraat

De eerste straat van de Dapperbuurt die tussen Oosterspoorweg en Oetewalerweg aangelegd wordt, is de Wagenaarstraat, genoemd naar de geschiedschrijver. De naam wordt in 1875 door de Gemeenteraad goedgekeurd en in 1876 zijn de werkzaamheden in volle gang. Inmiddels wordt in datzelfde jaar door de Gemeenteraad toestemming gegeven naar het zuiden door te bouwen tot aan de Molenwetering, die spoedig gedempt zal worden en waar nu de Eerste van Swindenstraat ligt.

De Wagenaarstraat wordt, net als de Commelinstraat en de Van Zesenstraat, in twee keer gebouwd. De eerste bouwperiode loopt van het spoor tot aan de Dapperstraat. Verdere ontwikkeling is dan nog niet mogelijk, omdat de Roomtuintjes nog niet onteigend zijn. De Roomtuintjes liggen namelijk – anders dan de Roomtuintjes van vandaag de dag, aan de Linnaeusstraat. Vanaf 1881 worden de Roomtuintjes ontmanteld en kan ook hier gebouwd worden. Zie voor de duidelijkheid hieronder een overzichtskaart van de situatie in 1875, vlak voor start bouwwerkzaamheden. Wagenaarstraat, Commelinstraat en Van Zesenstraat zijn al in het landschap ingetekend; de Van Swindenstraat nog niet.

omgeving 1875

De eerste huizen op de Wagenaarstraat worden eind 1876 al te huur aangeboden door ontwikkelaar Rijke & Becker vanaf Wagenaarstraat 31. Een andere aanbieder is Ravenstijn en Donker, die zelf op Wagenaarstraat 9 zitten. De huurprijzen die per jaar gevraagd worden zijn 200 tot 250 gulden voor bovenhuizen, en 300 tot 400 gulden voor benedenhuizen – al dan niet met winkelruimte – en tuin. Dat is voor Amsterdamse begrippen niet erg duur. In 1878 is voor zover bekend sprake van de eerste tapperij in de straat. De vroege Dapperbuurt is nogal een drankzuchtig hoekje van de stad.

Intussen worden volgende straten aangelegd vanaf 1877. De Commelinstraat is de tweede, en volgen doen de Von Zesenstraat, de Pontanusstraat en de Dapperstraat. Alle naamgevers zijn Amsterdamse geschiedschrijvers.

18780222 De Tijd WagenaarstraatHet gaat meteen al niet zo goed met de huizenbouw aan de Wagenaarstraat. Op 21 februari 1878 wordt in de Gemeenteraad gesproken door de heer Schmitz, die zijn verontrusting uitspreekt over het feit dat geen enkel huis in de Wagenaarstraat recht schijnt te staan. In een aantal huizen zitten ook werkelijk scheuren. Dit wordt door een zekere heer Tromp geweten aan het feit dat huizen niet op zand gebouwd zijn, maar op de drassige onderlaag, waarbij bovendien het zandlichaam van de straten een negatieve horizontale druk geven. De Dapperbuurt zal later nog heel wat mee maken met instortende huizen ten gevolge van slecht bouwen. Deze problematiek speelt overigens ook elders in Amsterdam, waar snel hele blokken gebouwd worden – een hele nieuwe ontwikkeling voor de stad. Later, in 1880 stort een muur van een in aanbouw zijnd huis in de Wagenaarstraat spontaan in elkaar. Rond 1881 is de gehele straat aan beide zijden bebouwd. Het aantal zielen in de Dapperbuurt in dat jaar is al 6.000.

brievenbusTeken dat de buurt zich begint te ontwikkelen is het publieke verzoek van een aantal bewoners van de Wagenaarstraat en de Commelinstraat om een brievenbus. De open brief wordt  onder andere in het Algemeen Handelsblad van 5 september 1878 geplaatst en zal er mede toe leiden dat in 1879 een brievenbus tegenover Commelinstraat 7 zal worden geplaatst. Een ander teken van ontwikkeling is de aanwezigheid van een boekhandel, W.J. Ruijter, in 1881 op Wagenaarstraat 48.

Bijzonder tenslotte is het bericht in het Algemeen Handelsblad over de ver gevorderde bouw van een synagoge in Wagenaarstraat, in juli 1881. Het is de vraag of deze synagoge – de eerste straten van de Dapperbuurt kennen veel Joodse inwoners, die afkomstig zijn uit de ook in Oost gelegen Amsterdamse Jodenbuurt – ooit in bedrijf gekomen is. Een advertentie in het Algemeen Handelsblad van 16 november 1881 lijkt dit wel degelijk te suggereren.

synagoge commelinstraat

Er is echter verder echter niets bekend van diensten in deze synagoge. In ieder geval zal de ruimte uiteindelijk tot woonhuis ingericht worden, omdat al eerder een synagoge in de Commelinstraat zal worden geopend. In 1881 zijn ook in de Von Zesenstraat twee kleine buurtsjoels actief, waar verder niets meer van vernomen zal worden.

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s